خانه » مقاله » امام نقی (ع) ,دهمین امام شیعیان و یاران ایشان در ایران

امام نقی (ع) ,دهمین امام شیعیان و یاران ایشان در ایران

امام نقی ع
امام علی نقی علیه السلام
  • زادروز:۱۵ ذی‌الحجه سال ۲۱۲ هجری قمری
  • نقش:دهمین امام شیعیان
  • کنیه:ابوالحسن (ابوالحسن ثالث یا عسکری)
  • مادر:سمانه مغربیه، معروف به سیّده
  • نام:علی الهادی
  • درگذشت:۳ رجب سال ۲۵۴ هجری قمری
  • لقب(ها):هادی، نقی؛ و نیز: مرتضی، فقیه، امین، متوکل، طیب، نجیب، عالم، متقی، مؤتمن، عسکری ناصح
  • زادگاه:یکی از محله‌های نزدیک مدینه به نام صریا (که روستایی بوده که توسط امام کاظم بنا شده)[۱]
  • طول عمر:پیش از امامت ۸ سال (سال ۲۱۲ تا ۲۲۰ پس از هجرت) دوران امامت ۳۳ سال (سال ۲۲۰ تا ۲۵۴ پس از هجرت)
  • مدفن:مرقد امامان علی الهادی و حسن عسکری، سامرا
  • فرزند(ان):حسن (جانشین)، جعفر، حسین، محمد، عایشه
  • پدر:جواد

شبکه اجتماعی هادی نت      احادیث امام نقی علیه السلام      امام نقی علیه السلام

 سایت امام علی النقی (ع) |سیری در حیات طیبه امام نقی (ع)|

حضرت امام علی بن محمد الهادی علیه‌السلام در نیمه ذیحجه سال ۲۱۲ هجری در “صریا “، منطقه‌ای واقع در ۶ کیلومتری مدینه متولد شد. نام مبارک ایشان “علی”، کنیه‌اش “ابوالحسن” و القاب آن بزرگوار : نجیب، مرتضی، هادی، نقی، عالم، فقیه، امین، مؤتمن، طیب  و عسکری هست که مشهورتر از همه “هادی” و “نقی” است.

پدر گرامی آن حضرت، امام جواد علیه‌السلام و مادر ایشان بانوی گران‌قدر و با فضیلتی بهنام “سمانه مغربیه” است. محمد بن فرج می‌گوید:

“ابوجعفر ، محمد بن علی علیه‌السلام مرا خواست و فرمود: کاروانی از را ه می‌رسد که برده‌فروشی در میان آن است و کنیزانی همراه خود دارد.  سپس هفتاد دینار به من داد و امر کرد با آن کنیزی را با مشخصاتی که داد، بخرم. من مأموریت را انجام دادم. این کنیز همان مادر امام هادی علیه‌السلام است.

قدر و منزلت این بانوی گرامی بدان پایه بود که امام هادی علیه‌السلام درباره‌اش فرمود : «مادرم عارف به حق من و اهل بهشت است. شیطان سرکش به او نزدیک نمی‌شود، خداوند حافظ و نگهبان اوست و او در زمره مادران صدیق و صالحان قرار دارد.» (۱)

عبادت امام نقی (ع)

امام هادی علیه‌السلام شب هنگام به پروردگارش روی می‌آورد و شب را با حالت خضوع به رکوع و سجده سپری می‌کرد و بین پیشانی نورانی‌اش و زمین، جز سنگ‌ریزه و خاک حائلی وجود نداشت. پارسایی و انس با پروردگار، آن چنان نمودی در زندگی امام داشت که در مقام بیان برجستگی و صفات والای آن گرامی به ذکر این ویژگی پرداخته‌اند.

ابن کثیر می‌نویسد: او عابدی  وارسته و زاهد بود. ایشان کمر همت به عبادت بسته، فقیه و پیشوا بود.

ابن عباد حنبلی نیز می‌گوید: کان فقیها، اماماً ، متعبدا. (۲)

اخلاق حسنه امام نقی (ع)

پیشوایان معصوم علیهم السلام انسان‌های کامل و برگزیده‌ای هستند که به عنوان الگوهای رفتاری هدایت جامعه را به سوی خداوند عهده‌دار شده‌اند.

گفتار و منش امامان علیهم السلام، ترسیم “حیات طیبه” انسانی و وجودشان تبلور تمامی ارزش‌های الهی است.

به تعبیر امام هادی علیه‌السلام  در زیارت جامعه کبیره –

معدن رحمت، گنجینه داران دانش، نهایت بردباری و حلم، بنیان‌های کرامت، خلاصه و برگزیده پیامبران، پیشوایان هدایت، چراغ‌های تاریکی، پرچم‌های پرهیزکاری، نمونه‌های برتر و حجت‌های خدا بر جهانیان هستند.

امام هادی علیه‌السلام همچون نیاکان خود در برابر ناملایمات بردبار بود و تا جایی که مصلحت اسلام ایجاب می‌کرد با دشمنان حق و ناسزاگویان و اهانت کنندگان به ساحت مقدس آن حضرت، با بردباری برخورد می‌کرد. “بریحه” عباسی – که از سوی دستگاه خلافت به سمت امام جماعت مکه و مدینه منصوب شده بود- از امام هادی علیه‌السلام نزد متوکل شکایت کرد و برای او نوشت: اگر خواهان حفظ مکه و مدینه هستی ، “علی بن محمد” را از این دو شهر بیرون کن زیرا او مردم را به سوی خود خوانده و گروه زیادی از او پیروی کرده‌اند.

متوکل امام را از کنار حرم رسول خدا صلی‌الله علیه و آله تبعید نمود. هنگامی که امام از مدینه به سمت سامرا در حرکت بود، بریحه نیز  همراه ایشان بود.

در بین راه بریحه به امام گفت: تو خود می‌دانی که عامل تبعید تو من بودم. سوگند می‌خورم که چنانچه شکایت مرا نزد خلیفه ببری، تمام درختانت را در مدینه آتش می‌زنم، خدمتکارانت را می‌کشم و چشمه‌های مزارعت  را کور  می‌کنم. بدان که این کارها را خواهم کرد. امام علیه‌السلام در جواب فرمود:

«نزدیک ترین راه برای شکایت از تو این بود که دیشب شکایت تو را نزد خدا بردم و من این شکایت را که بر خدا عرضه کردم نزد غیر او، از بندگانش نخواهم برد» بریحه چون این سخن را از امام شنید، به دامن آن حضرت افتاد،  تضرع کرد و از ایشان تقاضای بخشش نمود. امام فرمود: تو را بخشیدم. (۳)

نقیnaghi
امام علی نقی علیه السلام

امام علیه‌السلام در بیان دیگران

امام هادی علیه‌السلام پیوسته تحت نظر حکومت‌های جور بود و سعی می‌شد که آن حضرت با پایگاه‌های مردمی و افراد جامعه تماس نداشته باشد. 

با این حال آن مقدار از فضایل اخلاقی از ایشان بروز نموده که دانشمندان و حتی دشمنان اهل‌بیت علیهم السلام را به تحسین آن وجود الهی واداشته است. ابوعبدالله جنیدی از دانشمندان مسلمان می‌گوید: سوگند به خدا، او بهترین مردم روی زمین و برترین آفریده‌های الهی است.

متوکل در نامه‌ای که برای امام علیه‌السلام می‌نویسد خاطرنشان می‌کند: میرالمومنین عارف به مقام شماست و حق خویشاوندی را نسبت به شما رعایت می‌کند و طبق آنچه مصلحت شما و خانواده‌تان می‌باشد عمل می‌کند. (۴)

شاگردان امام نقی (ع)

بنا بر اظهار شیخ طوسی، تعداد شاگردان امام هادی علیه‌السلام بالغ بر ۱۸۵ نفر بوده است که در میان آنان چهره‌های برجسته علمی و فقهی فراوانی که دارای تألیفات گوناگونی بودند نیز دیده می‌شود. در اینجا از برخی شاگردان آن حضرت به طور اختصار یاد می‌شود:

۱- ایوب بن نوح: مردی امین و مورد وثوق بود و در عبادت و تقوا رتبه والایی داشت، چندان که او را در زمره بندگان صالح خدا شمرده‌اند. او  وکیل امام هادی و امام عسکری علیهماالسلام السلام بود. ایوب به هنگام وفات تنها یک‌صد و پنجاه دینار از خود به جای گذاشت، درحالی‌که مردم گمان می‌کردند او پول زیادی دارد.

۲- حسن بن راشد: وی از اصحاب امام جواد و امام هادی علیهم السلام شمرده می‌شود و نزد آن دو بزرگوار از منزلت و مقام والایی برخوردار بوده است.

۳- حسن بن علی ناصر : شیخ طوسی او را از اصحاب امام هادی علیه‌السلام شمرده است . وی پدر جد سید مرتضی از سوی مادر است . سید مرتضی در وصف او می‌گوید : مقام و برتری او در دانش و پارسایی ، و فقه روشن‌تر از خورشید درخشان است . او بود که اسلام را در “دیلم” نشر داد، بگونه ای که مردم آن سامان به وسیله او از گمراهی به هدایت راه یافته و با دعای او به حق بازگشتند . صفات پسندیده و اخلاق نیکوی او بیش از آن است که شمرده نشود و روشن‌تر از آن است که پنهان بماند .

۴- عبدالعظیم حسنی:  وی که نسب شریفش با چهار واسطه به امام حسن مجتبی علیه‌السلام می رسد، از یاران امام هادی و امام عسکری علیهما السلام است.

عبدالعظیم ، مردی پارسا ، وارسته ، دانشمند ، فقیه و مورد اعتماد و وثوق امام دهم بود . ابو حماد رازی می‌گوید : در سامراء بر امام هادی علیه‌السلام وارد شدم و درباره مسائلی از حلال و حرام از آن حضرت پرسیدم  ، ایشان فرمود : ای حماد ! هر گاه در ناحیه ای که زندگی می کنی ، مشکلی در امر دین ، برایت پیش آمد از عبدالعظیم حسنی بپرس و سلام مرا به او برسان .

۵- عثمان بن سعید : وی در سن جوانی و درحالی‌که یازده سال از عمرش می‌گذشت ، افتخار شاگردی امام را پیدا نمود. امام هادی علیه‌السلام در مورد او به احمد بن اسحاق قمی فرمود : عثمان بن سعید ، ثقه و امین من است ، هر چه به شما بگوید از سوی من گفته و هر چه به شما القا کند از ناحیه من القا کرده است. (۵)

امام هادی و شیعیان ایشان در ایران

اکثر شیعیان در قرن نخست از شهر کوفه بودند. از دوران امام باقر و امام صادق علیهما السلام به این طرف ، لقب”قمی” در آخر اسماء تعدادی از اصحاب ائمه به چشم می‌خورد.

این‌ها اشعری‌های عرب تباری بودند که در قم می‌زیستند. در زمان امام هادی علیه‌السلام، قم مهم‌ترین مرکز تجمع شیعیان ایران بود و روابط محکمی میان شیعیان این شهر و ائمه طاهر ین وجود داشت.

در کنار قم، دو شهر آبه (یا آوه) و کاشان نیز تحت تأثیر تعلمیات شیعی قرار داشته و مردم این شهرها از بینش شیعی مردم قم پیروی می‌کردند.

مردم قم و آوه ، همچنین برای زیارت مرقد مطهر امام رضا علیه‌السلام به مشهد مسافرت می‌کردند که امام هادی نیز آن‌ها را در قبال این عمل “مغفور لهم” وصف کرده‌اند. (۶)
پی نوشته :

۱- دلایل الامامة، ص ۲۱۶.

۲- تاریخ اجمالی پیشوایان علیهم السلام.

۳- اثبات الوصیة، مسعودی، صص ۱۹۶-۱۹۷

۴ الارشاد، شیخ مفید، ص ۳۳۳

۵- الغیبة، شیخ طوسی، ص ۲۱۵

۶- عیون اخبار الرضا، ج ۲، ص ۲۶۰

این نوشته را برای دوستان خود به اشتراک بگذارید
دانلود برنامه اندروید مجله بنیانا

درباره عباس فخر

عباس فخر
پنج دهه از عمر من می‌گذرد و در تمام این سال‌ها دنبال رضای خدا و راه انداختن کار مردم بودم .بیشتر مطالبی که از من توی سایت بنیانا می‌خوانید در حوزه قرآن و سبک زندگی اسلامی هست

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *